For English >> images (part 2)
Art-Residence *Het Lage Noorden 2026 (deel 1)
Art-Residence *Het Lage Noorden 2026 (deel 2) >>
Van 30 maart tot en met 3 april verbleef ik voor een mini-artresidentie
bij Het Lage Noorden.
Het voormalig boerenbedrijf is in 5 jaar tijd door de nieuwe eigenaren
Sandra Jansen en Stephan Valk getransformeerd naar
een eigenzinnige kunst en onderzoek plek in het Noorden van Friesland.
Gelegen tegen de binnendijk met daarachter de uitgestrekte kwelders van
het Waddengebied.
Bijzonder genoeg bleek ik gedurende dit korte verblijf zeeën van tijd te
hebben,
geholpen door een flex-planning die ik dagelijks
aanpaste.
Van dag tot dag
30 maart
Ontmoetingen met: Stephan Valk, Sandra Jansen _H_L_N_,
Mede residents*Maartje Meerman (NL), *Maarten
de Naeyer (B),
*Connie Snoek (NL) en *Katharina Langer (D),
Samen met de art-residents woonde ik even
in het gastenverblijf met een eigen kamer, een gezamenlijke woon-keuken en
een immens grote werkruimte in de naastgelegen hoge en lange schuur.
Met boodschappen voor de hele week en beurtelingse koken,
was er van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat veel tijd
voor verkenning van omgeving, situatie en werktesten.
31 maart
De tweede dag verkende ik het terrein en maakte een wandeling in de
buurt van drie uur.
Over de kwelderdijk richting het wad, via het enige toegestane pad in
het broedseizoen,
hoorde ik de geluiden van de gure wind en de duizenden foeragerende en
broedende trekvogels.
De geluiden van kippen, schapen, het vermoeden van muizen, want veel
gaten in het gras,
het verkennen van het met kunst-complete-boerderij-complex,
hadden tezamen iets magisch aantrekkelijks.
Dit werd nog eens versterkt door de hele dag en avond voortdurend
veranderende wolkenluchten
met geraffineerde lichteffecten en panoramische vergezichten.
Kijken, kijken,
overal iets te zien, te ruiken, te voelen,
de kwelderklei/slik grond onder mijn voeten,
half gedroogd met regelmatig gebarsten structuren en patronen.
Dijken bedekt met gras, daarachter,
de lagergelegen nu in dit seizoen nog bijna kale kweldervlaktes
waar nu na de winter van alles begint uit te lopen,
Met daar dan weer tussen in het slik, vogelpootsporen en kadaver-resten,
die al zijnde al fossiel, dramatisch aan de oppervlakte liggen.
Experimenteren
In de middag stalde ik klei-, bot- en eierschaal vondst uit
op een werktafel in de grote project schuur, maakte een notitie.
Een eerste ontmoeting blijft het best in het geheugen bewaard.
Bij een 2e bezoek aan dezelfde plek interfereert het geheugen
met de eerste herinnering.
En daardoor verandert of vervaagt die eerste indruk.
Zouden notities daarbij helpen of in de weg staan?
Vastleggen lijkt onmogelijk, maar je kan er in de buurt komen
met beschrijvingen,
Tekeningen maken en rituelen/handelingen uitvoeren.
Ik verdunde de vette klei en slik met water
en testte op een kalligrafische manier het pigment.
Wachten, laten drogen, omringt en vastgehouden door kaplaarzen
Tijdens het wachten bekeek ik een meegenomen werk
in de grote ruimte met goed
bovenlicht.
Waarvandaan?
Aan deze meegenomen tekening ben ik begonnen
tijdens een vorige residency bij Arteventura
in 2025 in Spanje.
*Zie hiervoor de link (hieronder) naar ‘werkperiode, expo BROTA EL PUEBLO’
Ik nam dit leporello gevouwen werk (als *aide-mémoires) mee vanuit Den
Haag
naar dit Noord-Friese gebied,
wat net als het gebied van Arteventura een
beschermde natuur status heeft.
Een andere natuur, andere bodem, een ander klimaat,
een andere leefwijze, een andere cultuur.
Mijn intentie was, om nieuwe tekeningen in te voegen.
Ik ontdekte verder dat ik anders met het lange flexibele vouwwerk wilde
bewegen.
Met een andere intentie dan ik eerder in Andalusië voelde.
Nu meer in de vorm van het golvende stromen van slik, water, vogeltrek,
onstuimige wind.
Het rupsachtige geheel liet zich ook makkelijk golvend meevoeren
vooral nadat ik het aan een draad (afhangend van de nok) hing.
Hoe anders was Andalusië?
Hier werd ik meer meegenomen door de combinatie cultuur-natuur, het
aardse ervan,
de nauwe verbondenheid van de bewoners van het dorp Corteconcepcíon
met hun grond,
de tradities die zich in kleding, flamenco ritme, dans, muziek,
de nog steeds gekoesterde stierengevechten en katholieke theatrale
processies uiten
en me meesleurden tot diep binnen in mijn lichaam.
Hieruit volgde een vermoeden dat er nog meer ‘binnenleven’
te ontdekken valt
en het herinnerend vermogen nog heel wat verrassingen verborgen houdt.
De naar Andalusië meegenomen tien meter rol papier gebruikte ik voor een
tekening
die begon met een voornemen: een meter per dag voor notities en schetsen.
En naarmate de tijd verstreek en het uitrollen en inrollen me niet
tevredenstelden,
begon ik het papier om de 10 cm om te vouwen.
Denkend aan harmonica- en waaiervormen.
Daarna volgde mijn verbazing over de flexibiliteit,
performative- en sculpturale
mogelijkheden van het grote leporello.
Hier vloeiden meer vorm-testen uit voort.
Ondertussen regelmatig nieuwe aantekeningen invoegend,
ging ik nadenken over hoe nu verder. Het werk was een soort van tussen-af.
*zie de Arteventura pagina op de site voor
deze werk periode.
Door deze notitie tekening, deze *Aide-Mémoires, met me mee te laten
reizen,
er tussendoor op verder te werken, denk ik een uitwisseling te kunnen
veroorzaken
tussen buitenwereld en binnenwereld.
Avond-donker:
Aan het einde van de tweede dag werd er een diner verzorgd (Sandra en
Stephan)
voor allen+1 (Wies Noest).
Kennismakingsverhalen volgden.
Bij het laatste licht aan de horizon
nog even de dijk opgelopen bij volle maan, sterren en vuurtorenlicht.
De
dagen daarna:
De eerste
dag indrukken overdenkend kwamen associaties
Als het
woord ‘lichaam’ op.
En weer
de vraag ‘hoe registreert, verwerkt
en uit mijn lichaam zich onder
invloed van een nieuw gegeven.
En wat
veroorzaken de verschillende lichamen
(ook een land kan als lichaam beschouwd worden
of een creatieve organisatie) en wat
vloeit daaruit voort?
Wil ik
dat pogen te noteren of kan dat ook in een andere vorm?
Is er
onderscheid tussen beeld en woord en inwendig lichaamsregistratie? Welk
dan?
Hoe
verbeeld je dat en waarom zo?
Je
meegenomen lichaam indachtig? Hoe verbinden nieuwe ervaringen zich met eerdere?
Als ik de
meegebrachte kunstwerken als eigen lichamen beschouw
hoe gaat mijn lichaam daar dan een
verbinding mee aan?
Wat
stroomt binnen, wat naar buiten?
Het
waddengebied laat mij anders ervaren en anders denken.
1 april
Observer's dilemma. Attempt to be present yet absent
Dit werd de
dag van de dieren. Ik zat een tijdje bij de schapen, de kat en de kippen.
Ik
benaderde allen voorzichtig en observerend.
Bij de
schapen probeerde ik me me afwezig op te stellen.
Een van
de video’s die ik op deze dag maakte
zond ik in voor het online * Festival
of the Smallest 2026
2 april
De
kunstenaars *Leontine Lieffering en *Bart Benschop
kwamen deze 3e dag op bezoek.
Samen
verkenden op een wandeling het land,
de biotopen, bouwwerken en
faciliteiten van Het Lage Noorden,
wat later reden we naar het
waddengebied
met uitzicht op Ameland (de pier van
Holwerd), met spectaculair licht op water en wolkenlucht.
3 april
Residents wordt gevraagd om een archiefdoos
achter te laten
met ‘whatever,
no pressure’ bevindingen van het verblijf.
Het
duurde even voordat ik wist wat ik wilde achterlaten.
Toen had
ik het formulier al bijna weggegooid, in het kader van ‘NO PRESSURE’,
Ik dacht
terug aan mijn intentie voor deze korte residence.
Dit is
tenslotte een eerste verkenning.
Ik moest
denken andere verkenningen en daaraan gekoppelde observaties.
Tijdens
mijn eerste van de twee residence periodes bij *Arteventura in 2023
begon ik de daar levende (een centimeter)
grote mieren te observeren.
Dit bijna
dagelijks observeren had gevolgen.
Ik vroeg
me bijvoorbeeld af hoe mieren samenwerken en hoe ze elkaar herkennen.
Daarna
kwamen er nog meer vragen.
Ze
verschenen vanaf dat moment in tekeningen, op kleding, in schilderstukken.
Ik maakte
sindsdien ook uitwissel-mieren op kleine restjes papier
en geef dat weg als blijk van
dankbaarheid en plezier in ontmoetingen en uitwisseling.
Vlak voor
vertrek eind maart, naar HetLageNoorden
verbleef ik in het familie-boshuis op de Veluwe, daar vielen me de vele mieren op.
Mieren
die niet in colonne maar in hun eentje kris-kras overal
over het aanrecht rondzwierven.
Ik zocht
informatie over dit gedrag.
De
verkenners onder de mieren gaan op voedsel en bouwmateriaal uit
en brengen dat met de kennis
‘waarvandaan’ terug naar hun nest.
De
anderen kunnen desgewenst nu massaal in colonne ook op het voedsel af.
De mini-residence zette me op het spoor van die specifieke
verkenners positie.
De AHA
link zette zich toen in mijn hoofd vast.
De te
vullen archiefdoos noemde ik Aide-Memoires.
Ik maakte
hiervoor een vouwblad met getekende verkenner mieren.
Een
stapeltje Aide-Mémoires, 13+1 briefjes volgeschreven
met ervaringen plakte ik aan de
binnenkant van het deksel,
onder de tekening kwam het verpropkreukeld A4 formulier
met daarop een gevonden donsveertje geplakt
met daaronder de opmerking ‘Zachte Landing’.
Links
*Art-Residence *Het Lage Noorden 2026 (deel 2)
* werkperiode Arteventura en
de tentoonstelling BROTA EL PUEBLO
* video opname van een observatie bij Het Lage Noorden.
‘An attempt to be
present yet absent (observer’s dilemma)’
https://thesmallest.222lodge.nl/ellen-rodenberg-observers-dilemma-2026/
De plek + mede residenten +
* https://www.hetlagenoorden.nl
*https://www.conniesnoekillustrator.nl
*https://www.katharinalanger.de
*https://maartendenaeyer.com/
*https://www.maartjemeerman.nl/
+
* Bart Benschop
https://www.haagsekunstenaars.nl/cv/27331
* https://leontinelieffering.nl